همه چیز درباره هاری2020

همه چیز درباره هاری:

هاري يكي از بيماريهاي حاد ويروسي پستانداران است كه با توجه به درمان ناپذيري آن در طول تاريخ باعث ابتلاء و مرگ بسياري از انسانها گرديده و با ابتلاء دامهاي اهلي، زيانهاي اقتصادي فراواني به بار آورده است.ترکیبی از فاکتورهای حدت و بیماریزایی  انتقال ویروس هاری را از محل گزش محیطی به نورون ها از طریق مسیر عصبی_عضلانی ممکن میسازد و به عفونت طناب نخاعی و مغز منجر میگردد.

داستان یکی از مرگبارترین بیماری های تاریخ

هاری یکی از قدیمی ترین و هولناک ترین بیماری های مشترک بین  انسان و دام است که 2300 سال قبل از میلاد مسیح در مصر و یونان باستان تشخیص داده شده و میتوان آن را یکی از کشنده ترین امراض عفونی دانست. مطالعات سیستماتیک در زمینه هاری و ایجاد بیماری تجربی را می توان  با نام Zinke در سال 1804 و Refferschied در سال 1813 آغاز نمود . این دو محقق با تزریق بزاق آلوده سگ توانسته اند بیماری را به سگ های سالم منتقل نمایند. در سال 1812 لوئی پاستور نشان داد که مرکز عفونت در اعصاب مرکزی است . او از روش انتقال ویروس از یک حیوان به حیوان دیگر استفاده کرد و موفق شد واکسن هاری برای سگها را در سال ۱۸۸۴ به جهان معرفی کند. چیزی که بیش از واکسن هاری سگها مورد احتیاج بود واکسن هاری برای انسانها بود. تحقیقات بیشتری انجام شد . سپس در ۶جولای ۱۸۸۵ مردی به نام «تئودور وان» به همراه پسری به نام ژوزف میستر و مادرش به نزد پاستور رفتند. دو روز قبل از آن ژوزف توسط سگ تئودور که تمام نشانهای بیماری هاری را داشت مورد حمله قرار گرفته بودند. ژوزف با مرگ دست و پنجه نرم می کرد تا در ساعت ۸ شب اولین تزریق دارو انجام شد. پس از آن بمدت ۱۱ روز، ۱۲ تزریق دیگر انجام شد. ژوزف جوان نجات یافت و بدین ترتیب این دومین واکسن انسانی بود که پس از واکسن آبله کشف شد. با وجودي که بیش از يک قرن از کشف واکسن هاري توسط پاستور مي گذرد به علت تنوع میزبان هاي حساس به بیماري در حیوانات اهلي و وحشي نظیر گوشتخواران ، علفخواران ، جوندگان و خفاش ها ، هنوز بیماري در بیشتر کشورهاي جهان از نواحي قطبي تا مناطق استوايي به صورت آندمیک وجود دارد و علیرغم پیشرفت هاي حاصل در تکنولوژي و علوم پزشکي و پیراپزشکي و مطالعات گسترده دهه اخیر ، با کمال تاسف هنوز درماني براي مبتاليان به هاري پس از ظهور عاليم بالیني وجود ندارد.

هاری در جهان

اين بيماري، انتشار جهاني دارد و به استثناي چند كشور كه توانسته اند آن را حذف نمايند در ساير نقاط دنيا منتشر است. به طوري كه طبق گزارش سازمان جهاني بهداشت در سال 2018 وجود هاري در 150 كشور و منطقه به اثبات رسيده است. ولي بيشتر در كشورهايي، كه هاري سگسانان را كنترل ننموده اند هاري انسان به صورت يك معضل، خودنمايي ميكند.

اپيدميولوژي هاري انسان، انعكاسي از هاري حيوانات هر منطقه اي ميباشد . از طرفي اين بيماري اساساً بيماري حيوانات خونگرم است و از طريق گزش در بين پستانداران وحشي منتشر ميگردد و راههاي ديگر انتقال آن كه شيوع چنداني ندارد شامل افشانه هاي آلوده ميباشد. اين بيماري در جنوب شرقي آسيا، فيليپين هندوستان و آفريقا شايعتر از ساير نقاط دنيا است و در ايران نيز در سراسر كشور و بويژه در مناطق شمالي،جنگلی و کوهستانی يافت ميشود. در بعضي از مناطق گرمسيري، در فصل پاييز و زمستان به دنبال شيوع هاري سگسانان، موارد هاري انساني هم افزايش مييابد.

منطقه يا كشوري را عاري از هاري، در نظر ميگيرند كه طي دو سال متوالي، هيچ موردي از عفونت ليزاويروسي غيروارده، در تمامي گونه هاي حيواني و ازجمله خفاش، رخ ندهد. (WHO ، 2005)

میزبان ها

کلیه حیوانات خونگرم پستاندار اهلي و وحشي اعم از گوشتخوار ، علفخوار  و خفاش ها نسبت به بیماري هاري حساس هستند که اين تعداد میزبان هاي مختلف موجب گسترش وسیع بیماري شده است. تمامي پستانداران به درجات مختلفي نسبت به ابتلاء به هاري، حساسند ولي ميزان اين حساسيت، برحسب گونه حيوانات و سوش ويروس ممكن است متفاوت باشد . مثلا حيواناتي نظير گرگ، روباه و موش صحرايي، بسيار حساس. گربه، خرگوش، خفاش و گاو، با حساسيت زياد. سگ و نخستيها با حساسيت متوسط و صاریغ (Opossum) با حساسيت كم، معرفي گرديده و انسان در مقايسه با چندين گونه از حيوانات، نسبت به اين ويروس از مقاومت بيشتري برخوردار ميباشد. مخازن هاري وحشی در نقاط کوهستاني گرگ و روباه هستند . مخازن هاري شهري معمولا سگ هاي ولگرد و در موارد کمي گربه ها هستند . ضمنا هر ساله تعداد زيادي از دام هاي اهلي در اثر ابتلا  به هاري تلف شده و زيان هاي اقتصادي فراواني را بوجود مي آورند.



پراكندگي جغرافيايي مخزن هاري در نقاط مختلف جهان

عامل بیماری

عامل هاری ویروسی RNAدار (تک رشته‌ای_سنس منفی_اندازه 11-12 Kb) ، نروتروپ(متمایل به بافت عصبی) از خانواده رابدوویروس ها و جنس لیساویروسهاست. ) نام علمی: Lyssavirus Rabies virus) این ویروس میله‌ای در یک انتها مسطح و در انتهای دیگر محدب بوده (به شکل فشنگ) و از دو قسمت تشکیل شده است:

قسمت مرکزی:شامل RNA که توسط غشای خارجی احاطه شده است.در این قسمت دو پروتئین فسفوپروتئین و پلیمراز نیز به ریبونوکلئوپروتئین متصل هستند.

غشای خارجی:از جنس لیپوپروتئین بوده و شامل پروتئین ماتریکس و گلیکوپروتئین است.گلیکوپروتئینها برجستگیهای سوزنی شکل هستند که محکم روی غشای خارجی چسبیده‌اند و در اتصال ویروس به سلول میزبان و تولید آنتی بادی خنثی کننده نقش دارند.

ویروسهای این خانواده بسیار حساس هستند و در طبیعت دوام ندارند.در برابر نور آفتاب و اشعه‌های آن سریعا نابود میشوند.در حرارت 50 درجه سانتي گراد در عرض 15 دقیقه و در حرارت 60 درجه سانتي گراد در عرض 35 ثانیه و در 100 درجه سانتي گراد در عرض چند ثانیه ازبین مي روند . بنابراين براي ضد عفوني کردن وسايل آلوده کافیست چند دقیقه آنها را بجوشانید اما در سرماي محيط داخل يخچال ممكن است به مدت چندين روز دوام بياورد و در دماي منهاي 70 درجه سانتيگراد تا چند سال زنده ميماند. اين ويروس در بزاق خشك شده نيز حيات خود را از دست ميدهد و  در برابر مواد شیمیایی بسیار حساس هستند و فنل،الکل، دترژانت ‌ها،ترکیبات آمونیوم 4 ظرفیتی  و موادی نظیر بتادین تعداد زیادی از ویروسها را از بین میبرد.

روند بیماریزایی ویروس هاری در بدن

ویروس پس از ورود از طریق اتصالات  عصبی_ماهیچه ای یا دوک عضلانی و واکنش با گيرنده هاي سلولی مختلف به وسیله انتقال معکوس آکسونی وارد سیستم عصبي مرکزی میگردد.این مسئله با تزریق کلشیسین و وین بلاستین  به عنوان بازدارندگان جریان آکسوپلاسمی رتروگرید ثابت شده است. تکثیر ویروس در جسم سلولی و دندریتها در CNS رخ میدهد، ویروسهای تولید شده بعد از تکثیر به سایر نورونها منتقل شده و به این ترتیب در سراسر سیستم عصبي مرکزی انتشار مییابند. ویروسها تقریبا به طور انحصاری نورونها را آلوده میکنند و از یک نورون به نورون بعدی و از طناب نخاعی به سمت ساقه مغز حرکت میکنند و از آنجا با حرکت به شکل گریز از مرکز از طریق اعصاب جمجمه به غدد بزاقی میرسند. در غدد بزاقی ویروس به بزاق ترشح میشود و سپس میتواند از این طریق به میزبان جدید منتقل شود. سرعت حركت ويروس در فيبرهاي عصبي، در حدود يك و نيم تا 10 سانتيمتر در روز، تخمين زده شده است و لذا هرچه محل گزش، از دستگاه اعصاب مركزي دورتر باشد دوره نهفتگي آن نيز طولاني تر خواهد بود.

هاري درمان نشده در سير طبيعي خود، معمولاً تا مرحله چهارم از مراحل پنجگانه زير به پيش ميرود و سرانجام به مرگ بيماران، منجر ميشود:

1دوره نهفتگی: طول مدت دوره کمون به عوامل متعددی بستگی دارد.شامل: تعداد ويروس، فاصله محل ورود ويروس به بدن تا دستگاه اعصاب مركزي، مكانيسمهاي دفاعي، سن، سوش ويروس هاري و درجه حرارت محيط ميباشد. دوره كمون، در زخمهاي سر و صورت كوتاهتر از زخمهاي اندامها ميباشد.در انسانها دوره كمون هاري به طور متوسط، 90-20 روز است اما از چند روز تا 5 سال نیز گزارش شده است.

2)دوره مقدماتی:  اين دوره 2 تا 3 روز قبل از ظهور علایم اصلي بیماري بوده و دوتاسه روز و گاها يك هفته تا ده روز بطول مي انجامد. نشانه هاي مهم اين دوره خستگي ، بي اشتهايي ، افسردگي ، بیقراري ، تفَ  اندازي ، سوزش و خارش و گاهي درد محل گزيدگي ، هیجان ، تحريك پذيري ، بي خوابي ، تب و دردهاي شكمي است. اين درد را به تكثير ويروس در گانگليون هاي ريشه خلفي نخاعي و التهاب ناشي از پاسخ ايمني سلولي، نسبت داده‌اند.

3) دوره بر انگیختگي تحريك پذيري شديد: بیمار در اثر كوچكترين صدا يا نور يا ساير محرك ها به شدت متشنج شده و دچار انقباضات شديد عضلانی شده، خود را به در و ديوار زده و اطراف دهان را كف مي پوشاند. بیمار عطش فراوان داشته ولي به علت انقباض عضلات گلو قادر به نوشیدن آب نمي باشد و هنگام نوشیدن احساس خفگي مي نمايد. هیدروفوبی: فرار از آب ، بیمار با ديدن يا شنیدن صداي آب به شدت تحريك مي گردد. آئروفوبي:عبور هوا از روي صورت نیز باعث تحريك بیمار مي شود. انسان هار بطور كلي نسبت به تمام محرك هاي فیزيكي، شیمیايي، حسي، بويايي عكس العمل شديد نشان مي دهد ولي اين عكس العمل ها و رفتارهاي تهاجمي 1 تا 5 دقیقه بیشتر طول نكشیده و در فواصل پیدايش آن ها بیمار خسته و كوفته ، آرام و بیحال بر روي تخت يا زمین مي افتد صداي بیمار خشن ، لب ها برگشته ، نگاه او ثابت و متحیر و مردمك چشم متسع و اشك از چشمان وي سرازير مي شود، گاهي حالت لوچي ظاهر مي گردد .استفراغ شديد و خون آلود وجود دارد. قدرت تكلم از بیمار سلب شده صدائي شبیه به صداي حیوان مهاجم از خود در مي آورد،درجه حرارت بدن كمي بال مي رود و ندرتا 40 درجه مي رسد، عرق در ابتداي بیماري زياد است ولي به تدريج كم مي شود.

شايان ذكر است كه 80 %موارد هاري انساني به شكل تهاجمي و 20 %موارد به شكل فلجي، تظاهر مينمايد و حالات مختلف فلجي، ساير علائم باليني را تحت الشعاع قرار ميدهد . فلج ممكن است وسيع و قرينه بوده و يا در اندام هارگزيده، از شدت خيلي بيشتري برخوردار باشد و يا حالت بالارونده، داشته باشد و حتي در غياب فلج عمومي و عليرغم افزايش تونيسيته عضلات مختلف بدن، ممكن است عضلات اطراف محل گزيدگي دچار ضعف و سستي شده باشند. بديهي است كه در نوع فلجي، هيدروفوبي، آئروفوبي  و تشنج وجود ندارد و همانگونه كه اشاره شد با فلج بالارونده شبيه به سندرم گیلنن باره ، حادث شده و سرانجام،علائم مننژیت نيز عارض ميگردد. استرابیسم ، نیستاگموس ، گشادي مردمكها و نامساوي بودن اندازه آنها و دوبيني هم گاهي بروز مينمايد و فلج تارهاي صوتي نيز شايع است . ضمنا دوره هاري فلجي، طولاني‌تر است. . نكته جالب اينكه از ابتدا تا انتهاي بیماري هوش و هواس بیمار پابرجا بوده و به اطرافیان خود با ايما و اشاره توصیه مي كند كه به او نزديك نشوند و اين يك معیار تشخیص براي پزشك معالج مي باشد.

4)دوره اغماء: بیمار به تدريج با افزايش و تشديد انقباضات عضلانی  و نخوردن غذا و نیاشامیدن آب ناتوان و  فرسوده شده و در اثر انقباضات شديد عضله قلب و بالاخره در اثر فلج دستگاه تنفسي فوت مي نمايد.

5)دوره بهبودی: مراقبتهاي شديد پزشكي در مرحله اغماء ممكن است بتواند باعث نجات جان بيمار بشود و طبق گزارش سال 2018 سازمان جهاني بهداشت، تا اين زمان تعداد 15 نفر پس از ابتلاء به هاري، جان سالم به در بردهاند. طي دهة 1970 ميلادي حداقل سه نفر توانسته اند از هاري، جان سالم به در ببرند و حتي دو نفر آنها بدون باقي ماندن هيچ گونه عارضه اي از بهبودي كاملي برخوردار شده اند . البته در هر سه مورد فوق، اقدامات پيشگيرنده قبل يا بعد از تماس صورت گرفته بوده است.

راه های سرایت هاری

گاز گرفتن : اصلی ترین راه سرایت بیماری، گازگرفتن به وسیله حیوان هار است.

 پنجه کشیدن : پنجه آغشته به بزاق حاوی ویروس به ویژه در گربه و گربه سانان که عادت به لیس زدن پنجه های خود دارند نیز ایجاد بیماری می کند.

پوست : از طریق پوست سالم ، سرایت پذیر نیست؛ ولی از راه کوچکترین خراش یا زخم در پوست ، این بیماری منتقل می شود. ویروس هاری حتی از زخم های بسیار کوچک و در حد خراش هم می تواند  باعث هار شدن فرد گردد ؛ پس زخم هر چند کوچک (حتی خراش پوستی ) بایستی فوری تحت درمانْ پیشگیری از هاری (شستشوی زخم و واکسیناسیون) قرار گیرد پنجه گربه حتی در حد خراش نیز می تواند موجب انتقال بیماری هاری گردد ؛ چراکه گربه عادت به لیسیدن پنجه های خود دارد لذا لازم است فوری نسبت به  درمان پیشگیری از هاری(شستشوی زخم و واکسیناسیون)  اقدام نمود.

 نسوج مخاطی: انسان و حیوان های به ظاهر سالم که در اواخر دوره نهفتگی بیماری هستند و هنوز علائم بالینی هاری در آن ها ظاهر نشده است، از طریق لیسیدن لب، چشم و بینی افراد و کودکانی که با آن ها بازی می کنند بیماری هاری را انتقال می دهند.

تنفس: آلودگی از طریق آئروسول‌ها به ویژه در غارهای محل زندگی خفاش های آلوده ، امکان پذیر است؛ لازم به ذکر است تا کنون در ایران خفاش آلوده گزارش نشده است.

هاری از طریق وسایل آلوده و جفت  فقط در موارد استثنایی منتقل می شود.

انسان به انسان :انتقال هاری از انسان به انسان در میان دریافت کنندگان قرنیه یا بافتهای دیگر ممکن ولی نادر است.نباید قرنیه یا ارگان های دیگر از یک بیماری که در نتیجه انسفالیت ناشی از هاری یا هر انسفالیت ناشناخته عصبی دیگر مرده است،انتخاب شود.

بررسی علایم بیماری هاری در حیوانات

سگ و گربه:دوره نهفتگي در سگ و گربه معمولا 2 تا 3 هفته و گاهي چند ماه است . در حیوانات ديگر دوره کمون بر حسب نوع حیوان فرق مي كند و در غیر گوشتخواران طولانی تر از گوشتخواران مي باشد . نكته جالبي كه بايد به آن اهمیت داده شود اين است كه در سگ و گربه 3 تا 10 روز قبل از علایم  بالیني (بندرت بیشتر از 3 روز) ويروس در بزاق حیوان وجود دارد و مي تواند بیماري را انتقال دهد . به عبارت ديگر اگر سگ و گربه در زمان گزش آلوده به هاري باشند علایم  بالیني حداكثر 5 تا 8 روز بعد در حیوان ظاهر خواهد شد. هاري، در حيوانات، ممكن است به صورت تهاجمي يا فلجي تظاهر نمايد. تغييرات عصبي و ازجمله تغييرات خلقي كه در انسان، شرح داده شده است در حيوانات نيز بروز مينمايد. فلج عضلات مربوط به بلع در حيوانات نيز به طور شايعي عارض ميشود ولي انقباضات هيدروفوبيكي كه در انسان ديده ميشود در حيوانات بروز نمي‌نمايد . حتي اگر حالات كشنده هاري در حيوانات ظاهر نشود ،بسياري از آنها به فاصله كمي بعد ا ز شروع علائم باليني تلف خواهند شد..

اولین علامت ابتلاء سگ به هاري، تغيير رفتار و عادات معمولي حيوان است . در آغاز بيماري، حيوان، خشمناك و بدخو گرديده و يا برعكس، بيش از اندازه معمول، به صاحب خود انس ميگيرد در اين مرحله از بيماري، حيوان، پريشان و مضطرب بوده آرام و قرار ندارد و بالاخره اشتهاي كاذب پديدار ميشود و دويدن زياده از حد، تشنگي و گرسنگي كه به علّت عدم امكان بلع در نتيجه فلج عضلات حلق ظاهر ميشود حيوان را خسته كرده و در فواصل حمله و تكاپو چند لحظه در گوشه‌ اي افتاده و براي تكرار حمله، تجديد قوا ميكند. ضمناً صداي سگ در دوران بيماري غيرعادي ميشود و اين صدا بسيار خشن، ناموزون و بريده ميگردد . حالت تهاجمي سگ مبتلا و حمله آن به ساير حيوانات و انسان  شدت مييابد و حيوان به طورجنون آميزي آشنايان و اطرافيان خود را مجروح مينمايد. در روزهاي چهارم و پنجم بيماري، اختلال عمل تنفس شديدتر شده و علائم فلجي، در پاها ظاهر ميشود و بالاخره حيوان تلف ميگردد. گربه ها در مقايسه با سگها با شيوع كمتري دچار هاري ميگردند ولي در صورتي كه هار شوند خطر آنها كمتر از سگهاي هار نمي‌باشد. گربه هار در مكان تاريكي پنهان ميشود و ناگهان به افرادي كه به آن نزديك ميشوند حمله ميكند.

تصویر سگ مبتلا به هاری

گاو و گوسفند:دوره کمون بیماری در گاوها حدود سه هفته است. ریزش بیش از حد بزاق، تغییرات رفتاری از قبیل حمله کردن و نعره کشیدن فراوان، لرزش در پوزه، افزایش تحریک پذیری، فلجی حلق ،در فرم فلجی تلو تلو خوردن اندام خلفی، انحراف دم، کاهش حس، تنسموس به همراه فلجی مقعد، عدم تعادل و زمین گیری به چشم می آید.

در گاو نر فلجی آلت تناسلی دیده میشود که با بیرون زدگی آن همراه است.حیوان برای نعره زدن تلاش میکند ولی به دلیل فلجی حنجره و حلق، صدایی شنیده نمیشود و حالت خمیازه کشیدن دارد. در فرم خشن حیوان حساسیت بیش از حد دارد و بسیار هوشیار است. توجه اش به صدا جلب شده و به سمت آن خیره میشود. به دلیل فلجی حلق عدم توانایی بلع در دام ایجاد میشود و  مرگ ناگهانی فرجام بیماری فرم خشن است.

بیشتر به دلیل گزش دسته جمعی گوسفندان توسط سگ یا حیوانات وحشی هار شکل همه گیری بیماری بروز میکند. ریزش زیاد بزاق، تحریک جنسی و لرزش عضلانی از نشانه های مهم هاری در گوسفند است. نعره کشیدن شدید در گوسفندان دیده نمیشود ولی در بزهای مبتلا وجود دارد.

اسب:بیماری با دوره کمون 12 روزه در اسب بیشتر تمایل به فرم فلجی دارد. اولین و متداول ترین نشانه در اسب لرزش پوزه است. فلجی حلق، عدم تعادل، بی حالی و در موارد اندک فرم خشن خود را نشان میدهد. شیهه کشیدن مکرر، حالت تهاجمی غیرمشخص، گاز گرفتن، لگد زدن، کولیک، گام برداشتن بلند، کوری، پرتاب شدید سر به اطراف، لنگش و زمین گیری از سایر نشانه ها در اسب است.

گاو و اسب مبتلا به فرم فلجی همراه با تغییرات نخاعی

تشخیص هاری

در کالبدگشایی هدف اصلی نمونه برداری از مغز جهت تایید تشخیص است.

در هیستوپاتولوژی آنسفالیت غیرچرکی و نکروز نورونی دیده میشود.متداول ترین یافته در سلولهای  پورکنژ مخچه نشخوارکنندگان حضور  اجسام نگری است.

از روشهای IFAT،dot Elisa  نیز برای تشخیص استفاده میشود.

حضور اجسام نگری در سلولهای پورکنژ مخچه

واکسیناسیون ;بهترین شیوه کنترل هاری

هیچ درمان قطعی و مشخصی برای هاری وجود ندارد و بهترین راه پیشگیری است. طبق اعلام سازمان جهاني بهداشت در سال 2018 ،واكسيناسيون 70 %سگها، باعث توقف انتقال ويروس هاري، گرديده و اثرات چشمگيري در قطع زنجيره انتقال ويروس به انسان، اِعمال نموده است.روش ديگر اين است كه طعمه جانوران ميزبان را آغشته به واكسن خوراكي نموده و در مسير آنها قرار دهند.

در اغلب كشورها جهت ايمن نمودن حيوانات اهلي از واكسن فلوري استفاده ميشود . اين واكسن برحسب دفعات پاساژ سوش ويروس هاري در تخم مرغ جنين دار، شامل دو تايپ است يكي واكسن فلوري LEPكه در آن سوش ويروس هاري 40 تا 60 مرتبه به طور متوالي روي تخم مرغ جنين دار پاساژ داده شده است . اين واكسن در دامپزشكي براي واكسيناسيونهاي بالغ بكار ميرود . ديگري واكسن فلوري HEP است كه در آن سوش ويروس هاري 180 مرتبه در تخم مرغ جنين دار پاساژ داده شده است.

برنامه واکسیناسیون حیوانات خانگی متداول به قرار زیر است( نوع حیوان_سن حیوان_نوع واکسن_تکرار واکسن)

سگ _دو ماهه _سه، پنج، شش، هفت، نه گانه _ماه بعد

سگ_سه ماهه وبالاتر_سه، پنج، شش، هفت، نه گانه بهمراه واکسن هاری_هر یک سال یکبار

گربه _دو ماهه_سه گانه_ماه بعد

گربه_سه ماهه و بالاتر_سه گانه بهمراه هاری

در صورت عدم واکسینایسون در دوماهگی سه گانه ماه بعد تکرار و هاری سال بعد، سه گانه سال بعد

طوطی_بهتر است واکسینه نشود چون می تواند شوک وارد کند.

همستر، خرگوش و سنجاب _واکسن در ایران موجود نیست هاری شوک می دهد و سبب مرگ می شود

کبوتر_واکسن پرندگان موجود در بازار_شش ماه یا سال بعد

واکسن هاری برای انسان

واکسن هاری به افرادی که ریسک ابتال به هاری در آنها زیاد تزریق می شود تا در صورتی که در معرض خطر قرار گیرند، از آنها محافظت شود. همچنین پس از اینکه فردی گاز گرفته می شود، تزریق این واکسن می تواند از این بیماری جلوگیری کند.

واکسن هاری از ویروس هاری کشته شده ساخته می شود و این ویروس دیگر نمی تواند باعث ایجاد هاری شود.

برنامه زمانی واکسیناسیون هاری قبل از بروز خطر 3 دوز در زمانهای زیر است:

  • دوز 1 :در صورت لزوم
  • دوز 7: 2 روز پس از دوز 1
  • دوز 21: 3 روز یا 28 روز پس از دوز 1

هر کسی که توسط حیوانی گاز گرفته می شود، یا هر کسی که ممکن است در معرض خطر هاری قرار داشته باشد، باید زخم را تمیز کرده و فورا به پزشک مراجعه کند.فردی که در معرض خطر قرار گرفته است و هرگز در مقابل بیماری هاری واکسینه نشده است باید 4 دوز از واکسن هاری را دریافت کند-یک دوز به محض بروز مشکل و دوزهای بعدی در روزهای سوم، هفتم و چهاردهم. این فرد همچنین باید هم زمان با دوز اول، واکسن دیگری به نام ایمنوگلوبین هاری را دریافت کند. فردی که قبلا واکسینه شده است باید 2 دوز از واکسن هاری رادریافت کند – یک دوز به محض گازگرفتگی و دوز دوم در روز سوم. این فرد به ایمنوگلوبولین هاری نیازی ندارد.

منابع:

اف.جی.فنر،ویروس شناسی دامپزشکی،ترجمه دکترهادی کیوانقر،دکتر ناصر کریمی،تهران:انتشارات دانشگاه تهران،1393

www.cdc.gov/rabies

http://shefayekhatam.ir/article-1-728-en.html

WHO. Weekly Epidemiological Record, Rabies vaccines: WHO position paper – April 2018.

WER, No 16, 2018, 93, 201–220. Last accessed 2018 june

WHO. Rabies, Fact Sheet, February 2018, World Health Organization. Available from:

 http://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rabies. [Last accessed 2019 March].

0 پاسخ به "همه چیز درباره هاری2020"

ارسال یک پیام

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

درباره ما

بیستوری به منظور ارتقا سطح علمی در رشته دامپزشکی درسال 1398 تاسیس شد